Agarose in conservation

Agarose in conservation, schilderijenrestauratie Marjan de Visser

Richard Wolbers always refines his methods and applications. On of his latest inventions is the use of Agarose in measuring pH and conductivity. Only a 4% solution is gelly enough to work with, so you don't need much.

What Richard does, is making little circles of Agarose fitting perfect into the Twin Horiba meters. Firsty you  measure the conductivity than the pH.

I Love it.

So almost everybody of the RN workshop wanted to give this methode a followup. Barbara Schoonhoven organised a shared purchase from Qiagen, and I took care of the trading.

Hope TNT knows what Agarose is….

Assisting Richard Wolbers workshop on New Methods of Cleaning

Richard Wolbers is back in Europe travelling for 6 weeks to several countries, UK, France as well as the Netherlands where he is giving right now his famous lectures on ‘New Methods of Cleaning (painted) Surfaces. The restorers association Restauratoren Nederland (RN) invited him to come to the Netherlands. Richard is famous for both his content and way of teaching. That’s not only my point of view, as I’m very fond of his lectures… but speaking to an English chemist teacher/paper restorer that specially came over for the theoretical part, I understood that Richards teaching methods are famous too. The Englishman was not the only foreigner, as the Danish Statens Museum for Kunst sends her restorer too. The theoretical part was given at the Reinwardt Akademie in Amsterdam serving good meals and coffees, the forthcoming 3 days we shall be hosted by RCE Rijswijk. For me it’s the third time and this time an honour to assist him in the lab and a great pleasure. One of the participants writes a report to be published in RN’s magazine Aux Courant….To be continued.

Of course it's raining in spring

last day of lectures

my colleague Josien

The Structure of Paintings and the Mechanical Properties of Cultural Materials

Last week at Institut National du Patriomoine (INP) Paris, Marion Mecklenburg senior researcher at the Smithsonian institute gave a workshop about the examination of mechanical and dimensional behaviour of artists’ materials with respect to changes in ambient relative humidity it is possible to identify those materials that are at risk. As formulated by the INP. During the course we got familiar with the results of tensile tests, swelling isotherms, and restrained testing of artists’ linen canvases, hide glues, gessoes, and oil paints. While many of these materials together can act as a composite painting structure, it is possible to show which individual layer is developing either high or low stresses with changes in humidity and both temperature. After dragging us first into the physics, Marion showed us illustrations of actual damaged paintings and relates their damage to specific properties of individual artists’ materials and the environments inducing the damage. Additionally, the goal of the workshop is that from examining the properties and performance of the individual artists’ materials we shall be able to determine the properties required for possible consolidating adhesives in order to properly restructure a damaged painting.

During the workshop I grew more familiar to the matter but certainly need more study. 

graph showing the influence of a wax/resin lining on a painting

view from the location, Galerie Colbert, 2 rue Vivienne, Paris

interdisciplinaire conservering en restauratie

vlnr Josien, Ton, Marjan

Deze maand restaureerde Marjan de Visser schilderijen in een interdisciplinaire conservering project samen met Josien van der Werf die de schilderijen lijsten restaureerde en Ton van Loon de spiegellijsten. Omdat het zo'n mooi project was hebben we dat samen met de opdrachtgevers gevierd bij Van Prinse & Co in Den Haag.

Restoration of two Coat of Arms

from left to right Lenka, Rob, Bert and Conrad

Restoration by Lenka Argalasova of two 17^th 's century Coats of arms of a Dutch family belonging to the Centraal Bureau voor Genealogie Den Haag. Discusion of the further restoration treatments with Rob van Drie, Bert Lever and Conrad Gietman from Centraal Bureau voor Genealogie. 

Internship at Restauratieatelier Marjan de Visser

Lenka working on a early 17th century wooden panel with a coat of arms, belonging to the Centraal Bureau voor Genealogie in Den Haag

My name is Lenka Argalasova, I am in the last year of Masters in painting conservation at the Condé school in Paris. I have chosen to do my internship at the conservation studio of Marjan de Visser, because I wanted to discover the "Dutch way" in painting restoration. I also chose to do an internship in the Netherlands because I always admired Dutch art, especially 17th's century paintings, But I like restoring old art as well as contemporary art, because I find that restoring a contemporary painting is sometimes more challenging than an old one.

Restauratie van een wandschildering door Wally Elenbaas

een historisch beeld

Het schip de SS Rotterdam, staat bol van de kunst. Overal beelden, tapijten, intarsia (inlegwerk in hout) en wandschilderingen.

Wally Elenbaas was een van de kunstenaars die bij de bouw van het schip hiervoor werd gevraagd. Hij schilderde onder andere een Wandschildering in de ‘Tropical bar’. Helaas is in de afgelopen twee jaar dat de bar voor horeca wordt gebruikt de schildering bespat en bekrast.

Om te voorkomen dat het werk verder zou beschadigen is vorig jaar (2011) door de vrienden van het stoomschip een stootrand aangebracht. Nu was aan mij de opdracht om de schades te herstellen en de nieuw staat te documenteren.  Nieuwe schades kunnen op deze manier worden gemonitord.

schade aan de vernislaag

na herstellen

Lenka

Marjan

Glow in the Dark

Opzoek naar een UV-lamp om grote schilderijen uit te lichten stuitte ik samen met mijn collega Josien van der Werf op het bedrijf GLOW SPECIALIST. Dit bedrijf heeft letterlijk alles op het gebied van glow in the dark en verkoopt ook UV-lampen. Het bedrijf is gevestigd in Poeldijk, voor ons een half uur rijden.  We hadden testmateriaal meegenomen en waren direct overtuigd. Inmiddels hebben we al verschillende goede resultaten geboekt.

De lampen zijn in verschillende typen en capaciteit te koop voor een heel goede prijs.

het testpaneel met resten waarop onder de UV lampen de resten vernis worden opgelicht.

het team van Glow Specialist: Ivo Kortekaas en zijn vader

FLÜGGER: uren plamuren

Samen met Beatriz plamuren we honderden kleine oppervlakkige lacunes in een schilderij met Flügger  uit Denemarken. Te bestellen in de UK maar je moet wel wat geduld hebben....Morgen weer een dag.

Beatriz

voorbeeld van Beatriz

Marjan

a: voor

b: tijdens opbrengen

c: uitsmeren

d: egalizeren

Der Trecker (THE PULLER) developed by W. Heiber

´Der Trecker´ was introduced to me by Ulrike Fischer researcher at the Doerner institute Munchen during the workshop TEAR BONDING given at the SRAL (Stichting Restauratie Atelier Limburg) May 2011. Der Trecker was invented by Winfried Heiber for bringing together the edges of tears.  And it really does this well as I experienced during this workshop.

I made it a challenge to make one myself. With the collaboration of my brother-in-law who is a plater and my colleague Susan Smelt we produced 4 Treckers. Yesterday Susan and I made the strips of webbing.

The metal construction made by plater HJ Brinkmans

Lucebert, onderzoek aan muurschildering 'Vrede is eten met muziek'

Eindelijk zag ik 'Vrede is eten met muziek' in het echt! Lucebert schilderde het voor de leerlingen van het Werkman College in Groningen in 1985. Het is speciaal voor die ene wand in de kantine gemaakt. Schilderen over eten doet eten. Het bewijs is te zien op het kunstwerk, overal spetters van eten en drinken, kauwgom. Hier en daar een stukje tape, redelijk wat veel krassen van tafels, afgebroken verfklodders maar geen opzettelijke verminking.

Ik nam drie uur de tijd om het werk te bestuderen: maakte foto's, bekeek het werk onder UV licht, testte het oppervlaktevuil op mogelijke reiniging, inventariseerde de schades naar soort, frequentie en lokatie, bekeek de schades en reinigingstesten onder de microscoop, en samen met het 'team G2O' namen we de maten op en onderzochten het ophangsysteem. 

Er was veel bekijks van leraren en leerlingen zochten op Google de naam Lucebert op en deden een gok naar de economische waarde.

Even alles laten bezinken en morgen een conditieverslag opstellen. 
WORDT VERVOLGD
ZIE OOK http://literatuuroptafel.blogspot.com/

Restauratie schilderij groot formaat

Net terug van een maand werken op Curaçao en direct een groot schilderij in het atelier. Eerst maar acclimatiseren, ik en het werk.

Schilderijen restauratie op curaçao

Vanaf 28 december 2011 tot en met 28 januari 2012 restaureert Marjan de Visser schilderijen op Curaçao. Volg haar restauraties en privé activiteiten op restauratieateliermarjandevisser.blogspot.comrestauratieateliermarjandevisser.blogspot.com

Marjan de Visser obtains the Masters of Museology degree

A board of two examiners, one of whom being an external party, independently evaluated my MDP thesis. This evaluation has culminated in the average mark of 75%.

Remark of one of the examinators:Hester Dibbets, Cours director, International Master's Degree Programme in Museology

‘This nicely presented thesis is written and edited with devotion andcare. I have great respect for the systematic way by which the author tried tountwine step by step the  valueassessment of historic houses in private ownership. I also respect that the authorapparently attempted to relate/connect the literature to the case studies. And last but lot Least, I like the way in which the reader is taken along through the text’.

Beheer en behoud stoomschip ss Rotterdam

Vandaag samen met de vrienden van de ss Rotterdam bijeen gekomen voor het project 'beheer en behoud van de kunstwerken op het schip'. Het was de afsluiting van de eerste fase: een conditie en schade inventarisatie. Alle kunstwerken zijn bekeken op staat en schades en zijn gefotografeerd. De eerste preventieve maatregelen zijn afgevinkt van de 'to-do' lijst. Mijn taak waarbij ik de vrienden mocht leren kijken naar materie, condities en risico factoren is geslaagd. Het is tevens de opstart van fase twee: registratie in Adlib. Hiervoor hebben de vrienden Sandra van Berkum benaderd. Zij schreef al eerder over het schip.

Tijdens de rondgang bekeken we de uitgevoerde preventieve maatregelen en ontstond een discussie over mogelijke actieve conservering aan een van de werken. Een van de preventieve maatregelen was een door de vrienden zelf ontworpen en uitgevoerde drempel voor een kunstwerk dat voorkomt dat de stoelen niet tegen het kunstwerk aan komen. Daarna bekeken de vrienden hetzelfde kunstwerk waaraan enkele 'essentiële' onderdelen ontbreken. De discussie ging over het wel dan niet aanvullen van deze delen. Ik introduceerde daarbij de term 'Slow Conservation', waarbij de aandacht ligt bij het verzamelen van zo veel mogelijk documentatie, voor en tegen punten en een lange discussie voordat wordt overgegaan tot een conservering.

Koos Sanderse toont de getroffen preventieve maatregel.

De voor en tegens van een mogelijkheden van actieve conservering worden besproken.

Restauratie: perceptie, beslissing en behandelingen. Wij doen het in Nederland goed! Toch?

Bill Wei is onderzoeker bij de Rijksdienst voor het cultureel Erfgoed van het Ministerie OCW. Bill onderzoekt of in Nederland de “juiste” beslissingen worden genomen bij restauraties van objecten.

Om er achter te komen hoe in Nederland de professionals hierover denken organiseerde hij op 24 november 2011 een Socrates dialoog voor 80 deelnemers uit zeven disciplines: collectiebeheerders, conservatoren, curatoren, kunsthistorici, museumdirecteuren, natuurwetenschappers en restauratoren.

Filosoof Erik boers van Het Nieuwe Trivium begeleide deze voor ons nieuwe vorm van dialoog waarbij de deelnemers in vier rondes samen op zoek gaan naar de vraag die achter de vraag verscholen zit.

Ronde 1: korte betogen over het thema. Iedereen werd uitgenodigd een kort betoog te houden van over thema van ongeveer anderhalve minuut (in groepvorm).

Ronde 2: casus kiezen en verkennen. Casus inbrengers de ruimte om hun casus te presenteren zodat de deelnemers een casus konden kiezen en informatieve vragen te stellen.

Ronde 3: casus bespreken.  Iedereen moest antwoord geven op de vragen “wat zou ik in alle oprechte voelen, denken, doen in dit geval? Wat is mijn antwoord op de vraag? En waarom voel ik wat ik voel, denk wat ik denk en doe wat ik doe?”, en hierover in gesprek gaan.

Ronde 4: essentie en daaruit voortkomende onderzoeksvragen. Iedereen schrijft in 3 zinnen waar volgens hem de essentie van de casus over gaat en leest het voor aan de groep. Hieruit werden twee fundamentele onderzoeksvragen geformuleerd en op Twitter gezet: Socratesrestaur.

Er waren zeven groepen zodat Bill veertien fundamentele onderzoeksvragen gepresenteerd kreeg. Zichtbaar blij nam hij ze in ontvangst.Wat heb je opgemerkt en beleeft? Het is fijn om met verschillende disciplines om de tafel te zitten en elkaars vragen en visie te horen en daarop te mogen reageren. In bijeenkomsten waar wordt gevraagd aan de deelnemers om actief te participeren merk ik dat iedereen zich prettiger voelt en er meer resultaten worden geboekt. Je geeft iets en je krijgt tachtig maal iets terug. Win Win!

de lunch

Erik Boers en Saar Frieling

MCP mixing surfactant: Sodium Deoxycholic acid

Sodium Deoxycholate acid is a surfactant (detergent) that can be used as a component for both cleaning and removal of old varnish and is part of my MCP set (Modular Cleaning Programme). I love mixing this surfactant that consist of the components Deoxycholate acid and Sodium hydroxide 10%. During the process it goes through various stages that look wonderful. You need patience for it but you will be rewarded. It starts with adding the white powdery deoxycholic acid in demineralised water, slowly wetting the powder on the stirring plate. A creamy white substance is formed. Sodium Hydroxide 10% is added and the following hours a slimy substance is formed. But finally the acid is solved and the solution is cleared!

adding DOA in demiwater

stir well with patience

adding NaOH

the last stage: it becomes transparent

 

  Properties of Sodium deoxycholic acid:

• Alternative Names: Sodium deoxycholic acid; deoxycholate, sodium salt
• Chemical Name: 3, 12-α-Dihydroxy-5β-cholan-24-oic acid, monosodium salt
• Molecular Weight: 414.6g
• Detergent Class: Ionic (anionic)
• Aggregation Number: 5 (average)
• Micelle Molecular Weight: 2000g (average)
• Critical Micelle Concentration (CMC): 2 to 6mM (0.083 to 0.249%, w/v)
• Cloud Point: Unknown
• Dialyzable: Yes

Modular Cleaning Programme in practice

Recently a colleague, Judith Bohan who is an interior conservator, called for help. She is working on a project at Haarlem Station. Here the third class waiting room is to be conserved. I was asked for my expertise on cleaning and removing old yellowed and cracked varnish on the beams. I did tests using my Modular Cleaning Programme. In less than two hours we had tested both cleaning and removal and knew what were the best steps to take. We could do a great job, in removing varnish  without damaging the red band. My newest challenge is to calculate how much mixture we need.

testing

final result by Judith Bohan

Verf hechten

Samen met restaurator Beatriz Verissimo Mendes aan het werk op lokatie. Dit schilderij heeft waterschade opgelopen. Het gevolg is krimping van het linnen en een slechte hechting van de grondering aan het linnen. Hierdoor heeft de verflaag langs de randen losgelaten. Waarbij sommige schilfers op staan en andere al zijn verdwenen. Het schilderij zal in het atelier worden gerestaureerd. Voordat het op transport gaat, wordt eerst de verf vastgezet. Samen de hele dag gewerkt, gebogen over de verflagen, op de knieën. Het eerste resultaat is goed.

Along with painting conservator/ restorer Beatriz Verissimo Mendes we conserved a painting on location. This painting has water damage and will be restored in the workshop. But before it can be transported we had to consolidate the loose and flaking paint layer. Together, working all day, bent over the paint, on your knees that became very painful. The first result is good. 

To be continued.

Marjan de Visser

Beatriz Verissimo Coutinho Mendes

before consolidation

after consolidation

Rosalijn van IJken Metaalrestauratie

Mijn collega Rosalijn restaureert metaal. Omdat wij werken in verschillende disciplines binnen de restauratie is het juist zo interessant om kennis uit te wisselen. Zij vertelt mij over de werking van metaal, wat ik kan toepassen in mijn 0-metingen bij Musea dat ik uitvoer in samenwerking met het Erfgoedhuis Zuid Holland. Ik adviseer Rosalijn over de MCP en het gebruik van vernissen. 

Rosalijn was op de middelbare school al gefascineerd geraakt door de verschillende eigenschappen van metaal en hoe deze kunnen veranderen in legering. Daarom volgende ze de studie goud- en edelsmeden te Amsterdam in 2000-2003. Daarna heeft ze nog twee jaar museologie gestudeerd 2003-2005 aan de Reinwardt Akademie, net als ik. Maar deze studie heeft ze afgebroken om metaalrestauratie te gaan studeren 2005-2009. Sinds december 2008 werkt ze als zelfstandig metaalrestaurator on de de naam Metaalrestauratie Van IJken. Ze huurt een werkplek in het atelier van Museum Boerhaave waar ze historische en moderne voorwerpen behandel. Op het moment is ze o.a. betrokken bij de restauratie van De Leidsche Sphaera, een 17e eeuws planetarium uit de collectie van Museum Boerhaave. 

Rosalijn van IJken at the right.

Rosalijn van IJken restores metals, since childhood she was interested in metals and the properties of alloy. She is a young independent restorer that works together with the Museum Boerhaave on the Leidsche Sphaera, the 17^th planetarium of the museum collection. Recently she came to visit my studio to exchange knowledge of our specific professions.